گاهنگاری افسوس
لِلِگیها و کاریاییها نخستین پادشاهی بودند که این منطقه را تحت کنترل داشتند.
۲۰۰۰ ق.م. تاریخ این شهر به حدود ۲۰۰۰ ق.م. بازمیگردد و سپس تحت کنترل آندرُکلوس، پادشاه آتن، درآمد.
آندرُکلوس، یکی از پسران شاه کِدروس (کُندرُس)، شهر را بنیان نهاد. او یک یونانی ایونیایی بود.
۷۵۰ ق.م. کیمریها و سپس لیدیهایها، تحت فرمان شاه کرزوس، شهر را تصرف کردند.
۷۵۰ ق.م. شهر شروع به توسعه کرد.
۵۶۰ ق.م. پارسیان شروع به حمله به پادشاهی لیدیه کردند.
۵۴۶ ق.م. افسوس به دست کوروش بزرگ فتح شد.
شهر در آرتمیسیون جابهجا شد.
۳۳۰ ق.م. اسکندر بزرگ (۳۵۶–۳۲۳ ق.م.)، یک مقدونی، کنترل شهر را از پارسیان گرفت.
۳۲۳ ق.م. اسکندر درگذشت و یکی از فرماندهانش، لوسیماخوس، کنترل این بخش از امپراتوری اسکندر را به دست گرفت و نامی برای امپراتوری جدید خود گذاشت (امپراتوری پرگامون).
لوسیماخوس (۳۳۰ ق.م.–۲۸۱ ق.م.) افسوس را در دامنههای شمالی کوه کورِسوس و دامنههای جنوبی و غربی کوه پیون بازسازی کرد. او ساکنان کولوفون و لبدوس را به افسوس منتقل کرد و به این شهر کمک کرد تا پرجمعیتترین شهر آناتولی شود.
۱۸۸ ق.م. پس از نبرد مگنزیا، افسوس به پادشاهان پرگامون رسید.
۱۳۳ ق.م. آخرین پادشاه پرگامون، آتالوس سوم، پادشاهی خود را به روم واگذار کرد و افسوس به شهری از امپراتوری روم، تحت فرمانروایی ژولیوس سزار، تبدیل شد.
۶۳ ق.م. در دوران فرمانروایی آگوستوس (۶۳ ق.م.–۱۴ م.)، افسوس نخستین عصر طلایی خود را تجربه کرد که ۲۰۰ سال به طول انجامید.
۱۰۰ م. جمعیت افسوس حدود ۲۰۰٬۰۰۰ نفر بود.
۳۰۰ م. سده سوم میلادی تا میانه سده چهارم میلادی، دورهای از کشمکش و آشوب بود.
۵۲۷ م. افسوس تا دوران ژوستینیان، امپراتور بیزانس که از ۵۲۷ م. تا ۵۶۵ م. حکومت کرد، سومین عصر طلایی خود را داشت.
۶۵۵ م. اعراب افسوس را تصرف کردند.
۷۱۷ م. اعراب برای دومین بار افسوس را تصرف کردند.
۱۰۹۰ م. ترکهای سلجوقی (سلجوک) شهر را ویران کردند.
بعدها بیزانسیها شهر را دوباره پس گرفتند.
۱۳۰۰ م. سلجوقیان بار دیگر شهر را غارت کردند.
پس از آن، مزدوران کاتالان که برای بیزانسیها کار میکردند، وارد شدند.
یک بار دیگر ترکها شهر را تصرف کردند.
۱۴۰۳ م. افسوس سرانجام بهطور کامل به دست تیمورلنگ، یکی از اعضای قبیله ترکتبار بارلاس، ویران شد.
۱۸۶۹ م. ۱۸۶۳–۷۴، جی. تی. وود، مهندس راهآهن بریتانیایی، آمد و در افسوس به کاوش پرداخت.
۱۹۰۴–۰۵، دی. جی. هوگارت از طرف موزه بریتانیا در اینجا کاوش کرد.
۱۹۲۱–۲۲، مؤسسه باستانشناسی اتریش فعالیت کرد.
۱۹۹۵– ….. باستانشناسان اتریشی همراه با تیم ترکیهای به کار خود ادامه دادهاند.